CD

Een cd of compact disc (compactschijf) is een optische schijf, die oorspronkelijk voor de opslag van muziek werd gebruikt (als vervanger van de grammofoonplaat van vinyl), maar die sinds een paar jaar na de introductie ook voor opslag van andersoortige gegevens wordt ingezet zoals de cd-rom en cd-video. De cd werd door Sony geïntroduceerd in Japan in het najaar van 1982. In het voorjaar van 1983 werd, ook door Philips, de cd in de Verenigde Staten en Europa geïntroduceerd. De cd-rom (waarbij 'rom' staat voor 'read only memory') wordt vrijwel uitsluitend in computers gebruikt.

CD-ROM
Een cd-rom is een compact disc met daarop gegevens die alleen maar kunnen worden gelezen ('Read Only Memory'). Cd-roms worden, net als audio-cd's (de gewone muziek-cd's), tijdens de productie van hun gegevens voorzien. Cd-roms kunnen door een computer met een cd-rom- of dvd-romspeler gelezen worden.
Cd-r's kunnen met behulp van een cd-writer eenmalig beschreven worden (de R staat voor Recordable), en cd-rw's kunnen d.m.v. een cd-rewriter meerdere malen overschreven worden (RW staat voor ReWritable, Engels voor 'herschrijfbaar').
Bijna alle moderne cd- en cd-romspelers kunnen schijven van cd-r en cd-rw lezen, oudere spelers die niet van een MultiRead-label zijn voorzien kunnen geen schijven van cd-rw lezen.
Een cd-rom (R/RW) kan (afhankelijk van de gekozen opnamestandaard) voor verschillende doeleinden worden gebruikt:
• als audio-cd, afspeelbaar in gewone cd-spelers
• als data-cd, alleen leesbaar door een computer-cd-romspeler
• als video-cd (VCD of SVCD), afspeelbaar door sommige stand-alone dvd-spelers en computer-cd-romspelers
De capaciteit voor een CD is 700 MB en 80 minuten, 700 MB is genoeg voor: ,700 foto's ,200 mp3 bestandjes.


GESCHIEDENIS
Arthur Schawlow en Charles Townes, verbonden aan Bell Labs vonden in 1958 de laser uit, en dit heeft mogelijk de Amerikaanse uitvinder David Paul Gregg in 1961 geïnspireerd tot het indienen van een octrooi voor een optisch leesbare videoplaat. Paul Gregg deed zijn uitvinding toen hij werkte voor de Amerikaanse firma 3M. Hij begon later zijn eigen firma, Gauss Electrophysics Inc. Omdat een videoplaat de mogelijkheid gaf om goedkoop films aan de man te brengen (het duurde nog tien jaar voordat videorecorders op de markt zouden komen), zag de filmproducent MCA wel wat in deze uitvinding. In 1968 kocht MCA Gauss Electrophysics Inc, uiteraard inclusief de ‘optische’ octrooiportefeuille. Gregg heeft een groot aantal octrooien op zijn naam staan, echter van groot belang is nog steeds zijn Amerikaanse octrooi 4,893,297, dat een brede beschrijving geeft van optische recording.
De octrooiaanvraag werd ingediend in 1968, en het octrooi werd 22 jaar later verleend aan de eigenaar toentertijd (Pioneer). Het octrooi loop af in 2007. Tot die tijd geeft het, in de Verenigde Staten, recht op inkomsten over alle optische datadragers zoals cd, dvd en zelfs Blu-ray Disc.

KENMERKEN
Cd's zijn gewoonlijk 120 millimeter in diameter en hebben een transparante beschermlaag van 1,2 mm dik. Er is ook een variant toegestaan met een diameter van 80 mm. De opening in het midden van de CD heeft een diameter van 15 mm. De schijven worden gemaakt van kunststof (polycarbonaat) waarin de digitale informatie, in de vorm van "putjes" en "landjes", wordt geperst. Aan de putjeskant wordt de plaat spiegelend gemaakt door een dun laagje aluminium aan te brengen. De spiegelende kant van de schijf wordt beschermd door een dunne, maar harde, laklaag waarop een label kan worden gedrukt. In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, is de laklaag-kant de meest kwetsbare zijde. De spiraalvormige groef met putjes en landjes is maximaal 5,4 kilometer lang.
Wanneer een cd als muziekschijf wordt gebruikt volgens de door Philips en Sony vastgelegde standaard (het zogenaamde Red Book) past er maximaal 74 minuten aan stereogeluid op. De bemonsteringsfrequentie bedraagt 44,1 kHz en de resolutie is 16 bit.
Er bestaan verschillende mythen rondom de specificaties. Zo zou de oorspronkelijke cd een diameter hebben van 11.5 cm en een speelduur van 68 minuten stereo bevatten. De 11.5 cm diameter is gelijk aan de grootte van de Compact cassette, ook een Philips ontwikkeling. Sony stond erop dat het 74 minuten moest worden, opdat ook de negende symfonie van Van Beethoven, gedirigeerd door Herbert von Karajan, op de cd zou passen. Er zijn goede redenen om te twijfelen aan dit verhaal [1]. Philips Polygram had in Hannover een proeffabriek voor CD mastering en replicatie gebouwd, die massale hoeveelheden CDs kon fabriceren. De fabricageapparatuur was ingericht op platen van 11.5 cm. De 6 minuten meer speelduur die Sony bedong, maakte een 0.5 cm grotere plaat nodig. Philips werd gedwongen zijn apparatuur volledig om te bouwen, en daarmee verloor Philips zijn voorsprong in de CD markt.
Gebruikt als opslag voor computers, past op een cd-rom 650 MB aan gegevens. Grotere opslagformaten zijn er ook. 700 MB waar 80 minuten muziek op past is tegenwoordig de standaard, en er zijn tegenwoordig ook cd's en cd-rom's verkrijgbaar die een capaciteit van 800 MB hebben en 90 minuten aan muziek kunnen bevatten. Zelfs 99 minuten (870 MB) zijn in omloop, hoewel veel minder populair, vanwege de grote afspeelproblemen op veel apparatuur.
[ terug... ]